Onderzoek en boekproject

in opdracht van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde

​

Johan Philip Koelman, In Rome 1846-1851. Van aantekeningen, illustraties en een nawoord voorzien door Asker Pelgrom. Rome, Edizioni Quasar, 2023. Papers of the Royal Netherlands Institute in Rome, 72. ISBN 9788854913424, 720 pp.

​

In Rome 1846-1851 (1869) is de bijzondere getuigenis van het verblijf van de Nederlandse kunstenaar Johan Philip Koelman in de Eeuwige Stad. Het boek biedt een volstrekt unieke inkijk in de internationale artistieke bubbel van wat toen nog de kunsthoofdstad van de wereld was. Bovendien is het een zeldzaam ooggetuigenverslag van een roerige periode in de politieke geschiedenis van Rome en Italië, die mede de opmaat vormde tot de Italiaanse eenwording.

 

Koelmans memoires zijn echter meer dan een kroniek. Met name dankzij de vervlechting van kunst en politiek vormen ze een volstrekt unieke bron voor cultuurwetenschappers die zich bezighouden met thema’s als het sociaal en politiek engagement van kunstenaars, de artistieke representatie en weerklank van het Risorgimento in het buitenland, en de beeldvorming over Italië in het algemeen.

 

Bij dit alles lezen Koelmans herinneringen als een avonturenroman. Daarmee is het boek niet alleen een waardevol document voor specialisten, maar ook fascinerende lectuur voor een algemeen publiek – net als in 1869, toen het werd aangeboden in een laagdrempelige pocketeditie en onthaald als ‘een openbaring in de vaderlandse letteren’. Om beide lezersgroepen te bedienen is deze nieuwe editie voorzien van uitvoerige annotaties, bijna 250 illustraties, registers en een nawoord.

​

Johan Philip Koelman (1818-1893) was een Haagse schilder, beeldhouwer en schrijver. Na een verblijf in Rome van 1844 tot 1857 werd hij docent en later directeur aan de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen in zijn geboortestad. In Nederland werd hij na 1860 vooral bekend als ontwerper van monumenten, waaronder het Nationaal Monument 1813 in Den Haag.