Proefschrift 

​verdedigd aan de Rijksuniversiteit Groningen op 10 november 2011. Promotores: prof.dr. W.E. Krul, prof.dr. M.J. Schwegman

​​​

In mijn dissertatie onderzocht ik de romantische geschiedcultuur in het negentiende-eeuwse Italië. Tijdens de romantiek kwam de belangstelling voor geschiedenis ook hier tot grote bloei, niet alleen in de historiografie maar vooral in de literatuur, schilderkunst en muziek. Ik analyseerde deze opgebloeide historische interesse vanuit het perspectief van de stad.

​

Het stedelijk perspectief was en is nog altijd een ongebruikelijke keuze in het licht van gangbare onderzoekstradities, die het tijdperk van de romantiek vooral  associëren met het ontluikend nationaal besef. Ik rechtvaardig mijn keuze door te wijzen op een constatering die veel Italiaanse intellectuelen uit de vroege negentiende eeuw zelf deden, namelijk dat ‘de stad’ de ultieme belichaming vormde van de verdeelde Italiaanse beschaving.

​

Bovendien blijkt uit mijn onderzoek dat de romantische geschiedcultuur van twee belangrijke culturele centra, Milaan en Florence, allereerst een stedelijke cultuur was, bepaald door lokale tradities. Tot ver in de negentiende eeuw werd de stedelijke historiografie dan ook gedomineerd door bestaande, oudere stadsgeschiedenissen.

 

In de vroege negentiende eeuw gold hetzelfde voor de artistieke receptie van enkele prominente figuren en episodes uit het Florentijnse en Milanese verleden: de geschiedenis van de twaalfde-eeuwse Lega Lombarda, het tijdperk van Lorenzo ‘il Magnifico’ de Medici, het hof van de Milanese hertog Ludovico ‘il Moro’ en de zwanenzang van de laatste Florentijnse republiek (1530). De romantische beeldvorming hierover vloeide overduidelijk voort uit een lange stedelijke traditie.

 

Maar tegelijkertijd werden, rond het midden van de negentiende eeuw, elementen van die tradities uit hun oorspronkelijke context opgetild en tot nationale symbolen verheven, waarbij hun uiteenlopende herkomst en onderlinge verschillen op slag verdwenen leken. Het componeren van één homogene nationaal-Italiaanse canon uit verschillende lokale tradities slaagde vooral dankzij de artistieke vrijheid in de historische representaties in de literatuur, muziek en schilderkunst. De geschiedschrijving wist er pas een alternatieve synthese van het versnipperde Italiaanse verleden tegenover te stellen toen het eigentijdse epos van de nationale onafhankelijkheidsstrijd kon worden opgetekend.