

Onderzoek en boekproject
gelegenheidspublicatie voor de Rijksuniversiteit Groningen (RUG)
Ranuccio Bianchi Bandinelli, Ontmoetingen in de onderwereld. Dagboeknotities van een burger over Kaiser Wilhelm II, Hitler en Mussolini. Ingeleid en van aantekeningen voorzien door Asker Pelgrom. Vert. Els Naaijkens, eindredactie Asker Pelgrom. Hilversum, Verloren, 2018. ISBN 9789087047344, 128 pp.
De Italiaan Ranuccio Bianchi Bandinelli (1900-1975), een van de belangrijkste archeologen van de twintigste eeuw, werd bij het grote publiek vooral bekend als de gids die in 1938 Adolf Hitler en Benito Mussolini rondleidde langs antieke monumenten en kunstschatten in Italië. Enkele jaren eerder had hij in Doorn kennisgemaakt met een andere fatale hoofdrolspeler op het wereldtoneel: de Duitse ex-keizer Wilhelm II. Van beide ‘ontmoetingen in de onderwereld’ deed hij in zijn dagboeken verslag, met ironie, oog voor detail en een vlijmscherpe analyse van de banaliteit van zijn protagonisten.
Deze twee dagboekpassages zijn nu voor het eerst naar het Nederlands vertaald en van toelichtingen en illustraties voorzien. In de inleiding wordt stilgestaan bij de periode waarin Bianchi Bandinelli hoogleraar Griekse archeologie aan de Rijksuniversiteit Groningen was. Zijn betrekkingen met de Nederlandse cultuur en wetenschap blijken op verrassende wijze getekend door de complexe relatie tussen archeologie en fascisme.
Bezoek de website van de uitgever.
Lees drie fragmenten uit het dagboek die de Volkskrant publiceerde.
Lees de recensie in het online geschiedenismagazine historiek.net.
Lees mijn artikel in het Tijdschrift voor Mediterrane Archeologie (TMA) over Bianchi Bandinelli's tijd in Nederland.
tempo rubato
Slotemaker de Bruïneweg 254
6531 MV Nijmegen
tel. +31-(0)642969072
KVK-nr. 98679481
btw-nr. NL005350835B51
© 2026 tempo rubato